Uniek project afgerond: catalogus Warfare and the age of printing
10.000 boeken van vóór 1801 uit het cultureel erfgoed van Defensie beschreven
Acht jaar geleden is het Legermuseum, in samenwerking met acht Defensie-instellingen, een uniek project gestart met als doel alle gedrukte boeken van vóór 1801 in het cultureel erfgoed van Defensie te inventariseren en te beschrijven. Een enorme schat van maar liefst 10.000 werken uit de periode 1500-1800 werd bij elkaar gebracht en beschreven. Op donderdag 11 december presenteert het Legermuseum het eindresultaat, de vierdelige catalogus Warfare and the age of printing. Vanaf 11 december toont het museum tevens zeer bijzondere en kostbare boeken in de tentoonstelling Het boek als wapen.
Tentoonstelling Het boek als wapen
Ter gelegenheid van het verschijnen van de catalogus is vanaf 11 december tot en met 5 april 2009 de tentoonstelling Het boek als wapen te zien. De zeer bijzondere en kostbare boeken die te zien zijn, zijn geselecteerd vanwege de merendeels met de hand ingekleurde platen. Zo zijn de beroemde Atlas maior van Joan I Blaeu en de Apologie van Willem van Oranje te zien. In de topstukkenvitrine worden regelmatig de boeken gewisseld zodat er zoveel mogelijk topstukken te zien zijn, zoals boeken geschreven door Albrecht Dürer en Isaac Newton. Een film laat enkele boeken al bladerende in z'n geheel zien. Tot slot is het oudste boek van Defensie te zien. De boeken zijn afkomstig van negen Defensie-instellingen/collecties.
Onderzoek naar cultureel erfgoed Defensie
In 2000 is het Legermuseum een uniek project gestart met als doel alle gedrukte boeken van vóór 1801 in het cultureel erfgoed van Defensie te inventariseren en te beschrijven. Er zijn ca. 10.000 werken uit de periode 1500-1800 in twaalf talen van negen defensie-instellingen/collecties, waaronder het Legermuseum en de Koninklijke Militaire Academie (KMA) in Breda, beschreven. Het gaat om de oudste boeken van Defensie over krijgskunde, (krijgs)geschiedenis, geografie, topografie, exacte vakken, economie, taal- en letterkunde, recht en kunst. De gedrukte werken vertegenwoordigen zowel de landmacht als de marine. Door dit grootschalige onderzoek is een zeer belangrijke collectie binnen het cultureel erfgoed van Defensie ontsloten, die zowel voor de Collectie Nederland als internationaal van groot belang is.
Betrokken Defensie-instellingen/collecties
Legermuseum (Delft)
Koninklijke Militaire Academie (Breda)
Nederlands Instituut voor Militaire Historie (Den Haag)
Koninklijk Instituut voor de Marine (Den Helder)
Instituut Defensie Leergangen (Rijswijk)
Nederlands Cavaleriemuseum (Amersfoort)
Koninklijk Tehuis voor Oud-militairen en Museum Bronbeek (Arnhem)
Nederlands Artilleriemuseum ('t Harde)
Geniemuseum (Vught)
In april 2009 is er bij de Koninklijke Militaire Academie in Breda een symposium over dit onderzoek en de resultaten met prominente sprekers uit binnen- en buitenland.
Bijzondere ontdekkingen
Het oudste overgeleverde boek van Defensie, uit de collectie van het Legermuseum, dateert uit 1531. De oudste instelling waarvan rechtstreeks boeken zijn overgeleverd betreft de (oude) Raad van State, die zich van 1588 tot 1796 bezig hield met militaire zaken.
In de bijzondere collecties werden vele boeken aangetroffen uit het bezit van belangrijke historische personen. Van de deels verloren gewaande bibliotheek van koning Lodewijk Napoleon is een deel teruggevonden. Daarnaast zijn boeken aangetroffen van onder anderen prins Frederik Hendrik, prins Willem V, Constantijn Huygens en Jan Hendrik van Kinsbergen.
Naast de bijzondere herkomst van sommige boeken zijn veel werken van historisch belang en bovendien door hun zeldzaamheid of uniciteit van grote materiële betekenis. Veel boeken zijn ware kunstwerken, waarbij in veel gevallen kosten noch moeite werden gespaard. Een van de topstukken is een tot nu toe onbekend en uniek zeventiende-eeuws stedenboek van Europa van Frederik de Wit. Opvallend is dat de helft van de boeken over uiteenlopende gerelateerde onderwerpen gaat. Zo is een van de meest opmerkelijke boeken een achttiende-eeuwse bijbel in het Tamil.
Catalogus Warfare and the age of printing
Donderdag 11 december werd het eerste exemplaar van Warfare and the age of printing. Catalogue of early printed books from before 1801 in Dutch Military collections overhandigd aan de persoonlijk vertegenwoordiger van Hare Majesteit de Koningin Luitenant-generaal A.J.G.M. Blomjous, chef Militaire Huis.
Warfare and the age of printing, een uitgave van Brill Academic Publishers, is het eindresultaat van acht jaar onderzoek. Deze vierdelige catalogus met 2.008 pagina's en ca. 2.000 illustraties beschrijft 10.000 boeken van vóór 1801 in twaalf talen. De catalogus is een zelfstandig object, maar is tegelijkertijd in verschillende opzichten een goudmijn voor verder onderzoek, toekomstige publicaties en tentoonstellingen.
