"Scilt aan den hals, speer in die hant"
Jacob van Maerlant (ca. 1264)

Het middeleeuwse leger
 

Na het verval van het Romeinse Rijk verdween het beroepsleger weer van het toneel. in de Middeleeuwen waren de ridders de belangrijkste krijgers. Zij zorgden voor hun eigen wapenrusting en paarden. Ridders hadden ook bestuurlijke en sociale taken en vormden de voorlopers van de latere adel. Wanneer zij ten strijde trokken, konden zij hun horigen verplichten zich te wapenen en met hen mee ten strijde te trekken. Deze horigen - meestal boeren - vormden het voetvolk. In de latere Middeleeuwen ontstonden huurlingen, beroepssoldaten die zich door edelen lieten inhuren. Kern van een riddermacht was de ruiterij, gevormd door de ridders zelf. Lansen en harnassen speelden een belangrijke rol in hun wapenrusting. Alleen ridders konden zich de kostbare harnassen en de paarden veroorloven. Het voetvolk gebruikte juist veel wapens die waren geïnspireerd op landbouwgereedschap. Legers werden alleen in tijden van oorlog op de been gebracht.