Heavy Metal, Europese harnassen in het vizier
5 november 2004 30 januari 2005
In de tentoonstelling Heavy Metal, Europese harnassen in het vizier laat het Legermuseum zien hoe veelzijdig de harnasontwikkeling was en wat het verband is tussen een krijger in harnas en een astronaut, ijshockeykeeper of hardrocker. Prachtige 16e en 17e eeuwse harnassen van keizers, koningen, veldheren en toernooiridders - bruiklenen uit belangrijke Europese musea - staan monumentaal maar oog in oog met de bezoeker opgesteld. Het harnasje van een vierjarig koningskind, een imposant geharnast paard van de Saksische keurvorst, het harnas van een dwerg; stuk voor stuk unieke nog nooit eerder in Nederland getoonde wapenrustingen.
De tentoonstelling is te zien van 5 november 2004 tot en met 30 januari 2005.
Iedereen weet wel iets van harnassen de ridder in blinkend harnas, dat zo zwaar was dat hij met een takel op zijn paard gehesen moest worden. Als hij viel bleef hij als een kever op zijn rug liggen, zonder zelf overeind te kunnen komen. En uittrekken lukte alleen met een blikopener. Onzin natuurlijk. Harnassen waren flexibel, licht en zeer effectief en veel meer dan alleen een kogelvrij vest.Harnassen zijn een steeds terugkerend verschijnsel in de kunst de ridder naast het kruis, engelen als krijgers en portretten en standbeelden van koningen, prinsen en veldheren. Ook toen harnassen niet meer op het slagveld werden gedragen lieten prinsen, admiraals en generaals zich nog graag vereeuwigen in harnas.
Ook nu nog vindt men overal equivalenten van het harnas van kogelvrije vesten tot veiligheidshelmen, van kniebeschermers van skaters tot het ruimtepak van de astronaut, van schermuitrusting tot de kinky concertkleding van Madonna. En hoewel we tegenwoordig geen harnassen meer laten maken bij beroemde wapensmeden, heeft onze kleding van hippe ontwerpers uit Parijs of Londen of de auto waarin we rijden de functie van het harnas als statussymbool overgenomen.
Het Legermuseum laat in de verrassende wisseltentoonstelling Heavy Metal zien dat bepantsering van alle tijden is. De moderne benadering en het gebruik van onorthodoxe middelen maakt een bezoek aan de tentoonstelling tot een bijzondere ervaring. De bezoeker ziet als eerste de bepantsering van alledag in de uitrustingen van een astronaut, een hockeykeepster, een ME-er, een bomdisposalman, een commando en een Heavy-Metalfan. Een verrassende, snelle videoclip legt de link tussen bepantsering toen en nu; hoe is het harnas geëvolueerd tot de outfit van een skater, astronaut of American footballspeler?
In een volgende, spooky omgeving wordt de schoonheid en kracht van de harnassen afgezet tegen de kwetsbaarheid van metaal. In een niemandsland zien we de gevolgen van geweld, helmen met kogelgaten, gasmaskers en scherfvesten, een aan flarden geschoten voertuig en pantserplaten met granaatinslagen.
De apotheose is daar als de bezoeker letterlijk oog in oog komt te staan met de unieke harnassen. Hier treft hij de ultieme kunstuiting in staal: beeldende kunst, toegepaste kunst en pre-industriële vormgeving in één product bijeengebracht: het harnas in al zijn facetten. De harnassen zijn gemaakt door de topontwerpers van toen. Zo zal het harnas te zien zijn dat prins Maurits droeg omstreeks 1590, een harnas van de latere Keizer Maximiliaan I uit 1484 en een harnas van de latere Keizer Karel V uit 1512 allen afkomstig uit het Museum Hofjagd- und Rüstkammer in Wenen. Een maliënkolder uit de 15e eeuw van het Rijksmuseum Amsterdam, een zogenaamd geschubd harnas uit het Moskou Kremlin Museum, het kinderharnas van de tienjarige Poolse Prins Vladislav van Museum Livrustkammaren in Stockholm en een kinderharnas van de zeer beroemde harnasmaker Pfeffenhauser uit 1590 van het Legermuseum in Brussel. Kortom: topstukken!
Bij de tentoonstelling verschijnt een Engels-Nederlands boek over alle aspecten van het harnas, met veel afbeeldingen en illustraties in kleur, geschreven door gastconservator Robert Smith, Museum Consultant in Leeds, Engeland.
